Tháng 5 — tháng "khó nhất vụ" của sầu riêng

Sau hai tuần đi vườn ở Krông Pắc, Cư M'gar, Đắk Mil và Bảo Lộc, chúng tôi ghi nhận tỷ lệ rụng trái non tháng 5 dao động 25–60% giữa các vườn. Khoảng cách này không đến từ giống hay thời tiết — phần lớn đến từ những sai lầm có thể phòng tránh.

Cùng điểm qua 7 sai lầm phổ biến nhất dưới đây 👇

1. Tưới đẫm sau cơn mưa rào đầu mùa

Nhiều bà con thấy trời nắng mấy ngày sau mưa thì sợ cây thiếu nước, tưới đẫm bù. Sai. Đất tầng 30–50 cm vẫn giữ ẩm 5–7 ngày sau cơn mưa lớn. Tưới thêm = úng rễ + môi trường lý tưởng cho Phytophthora.

📊 Số tham khảo: Sau cơn mưa >40 mm, bỏ ít nhất 2 lần tưới kế tiếp. Kiểm tra độ ẩm đất bằng cách bốc nắm đất tầng 20 cm — vón cục nhẹ là đủ.

2. Bón đạm cao để "thúc trái nhanh lớn"

Đây là sai lầm tốn tiền nhất. Bón ure đơn hoặc NPK 30-9-9 giai đoạn xổ nhụy/đậu trái non → cây ra đọt non → đọt cạnh tranh dinh dưỡng với trái → rụng trái hàng loạt sau 7–10 ngày.

⚠️ Tránh nhầm lẫn: Trái non cần kali cao, đạm vừa. Dùng NPK 12-12-17+TE hoặc 13-13-21, tránh các công thức đạm cao trong tháng 5.

3. Tỉa trái muộn — để "chắc ăn"

Tâm lý "để nhiều cho chắc, rụng tự nhiên còn lại là lời" → đến khi trái đã 6–8 tuần mới tỉa thì cây đã kiệt. Trái còn lại vẫn nhỏ, méo, không đạt loại 1 xuất khẩu.

✅ Cách áp dụng: Tỉa lần 1 khi trái non đạt kích thước trứng cút (3–4 tuần). Tỉa quả méo, sẹo, chùm 4–5 quả sát thân chính. Mật độ mục tiêu: 80–120 trái Ri6, 60–100 Monthong cho cây 8–10 tuổi.

4. Chỉ phun thuốc nấm trên lá, bỏ qua tưới gốc

Phytophthora tấn công cả lá, thân, rễ. Bà con thường phun gốc đồng + Mancozeb lên thân lá rồi yên tâm. Nhưng nấm dưới đất vẫn lan qua rễ tơ → cây vàng lá đột ngột giữa vụ.

🎯 Khi nào dùng: Mỗi lần phun phòng, kết hợp tưới gốc Phosphonate (axit phosphorơ) liều 30–50 ml / 16 lít, hoặc Metalaxyl 25WP liều 25–30 g / 16 lít. Phun lá + tưới gốc cùng đợt mới hiệu quả.

5. Phun thuốc gốc đồng khi cây đang xổ nhụy

Đồng oxychloride (Coc 85, Bordeaux) cháy nhụy hoa → đậu trái thấp. Nhiều bà con thấy cây có vệt xì mủ, vội phun đồng đậm → đúng lúc cây xổ nhụy → tỷ lệ đậu giảm còn 15–20%.

💡 Lưu ý thêm: Trong giai đoạn xổ nhụy, ưu tiên thuốc lành tính hơn — Mancozeb hoặc thuốc gốc đồng pha loãng hơn liều khuyến cáo 30%, phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh phun trực tiếp lên hoa.

6. Cuốc xới sâu khi bón phân

Sầu riêng có hệ rễ tơ tập trung ở tầng đất 0–25 cm. Cuốc sâu 10–15 cm để vùi phân = đứt rễ tơ hàng loạt. Cây bị tổn thương đúng lúc đang nuôi trái → rụng quả.

✅ Cách áp dụng: Rải phân quanh tán (vùng dưới mép tán), xới nhẹ 3–5 cm rồi tưới ngay. Hoặc tốt hơn: bón qua hệ thống tưới nhỏ giọt (nếu có) — phân tan trong nước, hấp thu đều, không tổn thương rễ.

7. Không che gốc, để nắng trực tiếp xuống mặt đất

Tháng 5 nắng còn gắt xen kẽ mưa. Đất trống dưới gốc → nhiệt độ tầng đất mặt có thể lên 40–45°C giữa trưa → rễ tơ chết, cây kiệt sức, trái non rụng.

📊 Cách làm: Phủ rơm, lá khô, hoặc cỏ vetiver dày 10–15 cm dưới tán cây, cách gốc 30 cm. Vừa giữ ẩm, vừa giảm nhiệt, vừa hạn chế cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng. Đầu tư 1 lần dùng được 6 tháng.

Tóm gọn 1 câu

Tháng 5 không phải lúc thúc cây bằng đạm và nước — đây là lúc giữ cân bằng: tưới ít-thường, bón nhẹ-cân đối, tỉa sớm-có chọn lọc, phòng nấm cả thân và rễ.

Bạn nên làm gì ngay?

Đi 1 vòng vườn trong 30 phút, đối chiếu với 7 điểm trên. Mỗi sai lầm phát hiện sớm = giảm 5–10% tỷ lệ rụng trái non. Cập nhật giá sầu riêng các vùng tại chuyên mục giá sầu riêng để biết thời điểm bán có lợi nhất khi vào vụ.

Bài viết tổng hợp từ thực tế canh tác sầu riêng tại Tây Nguyên (Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng) và Đông Nam Bộ. Mọi liều lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật mang tính tham khảo — bà con đọc kỹ nhãn và điều chỉnh theo điều kiện vườn cụ thể.